Dla kogo
Rolnicy, gospodarstwa rolne, mikroprzedsiębiorstwa na obszarach wiejskich, grupy producentów rolnych, młodzi rolnicy, grupy operacyjne EPI.
Architektura PS WPR — dwa filary i 35 interwencji
PS WPR (Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej) zastąpił PROW i ujednolicił dwa dotychczas oddzielnie zarządzane filary WPR. Cały budżet 25,2 mld EUR rozdzielony jest na:
- I filar — płatności bezpośrednie i sektorowe (ok. 17 mld EUR): podstawowe wsparcie dochodów, redystrybucyjne wsparcie dochodów, ekoschematy, wsparcie dla młodych rolników, wsparcie sektorowe (owoce, warzywa, pszczelarstwo).
- II filar — rozwój obszarów wiejskich (ok. 8 mld EUR): inwestycje, premie, rolnictwo ekologiczne, ONW, dobrostan zwierząt, rolno-środowiskowo-klimatyczne.
Łącznie zaplanowano 35 interwencji (odpowiedników dotychczasowych „działań” z PROW). Każda ma własny harmonogram naborów ARiMR.
Najważniejsze interwencje PS WPR 2023–2027
| Interwencja | Beneficjent | Wartość wsparcia |
|---|---|---|
| I.10.1 Premia dla młodych rolników | rolnik do 40 r.ż. | 200 tys. zł ryczałt |
| I.10.2 Premia na rozwój małych gospodarstw | rolnicy małych gospodarstw | 120 tys. zł ryczałt |
| I.10.3 Inwestycje w gospodarstwach (modernizacja) | rolnicy | do 1 mln zł, do 65% |
| I.10.5 Inwestycje w nawadnianie | rolnicy | do 200 tys. zł |
| I.10.6 Rozwój usług rolniczych | MŚP rolne | do 1,5 mln zł |
| I.10.7 Premie na otwarcie działalności pozarolniczej | członkowie rodzin rolniczych | do 250 tys. zł |
| I.10.8 Inwestycje w przetwórstwo | rolnicy + MŚP rolno-spożywcze | do 15 mln zł |
| Ekoschematy obszarowe | wszyscy rolnicy | kwota za hektar |
| Dobrostan zwierząt | hodowcy | kwota za sztukę |
| I.13.1 Premia LEADER | mieszkańcy obszarów LGD | do 200 tys. zł |
Ekoschematy — najszybciej rosnący instrument
Ekoschematy to roczne, dobrowolne praktyki klimatyczne i środowiskowe przyznawane do hektara użytków rolnych. W 2026 roku obowiązuje 9 ekoschematów obszarowych:
- Obszary z roślinami miododajnymi;
- Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi (5 wariantów: zróżnicowanie struktury upraw, wymieszanie obornika, stosowanie międzyplonów ozimych itd.);
- Prowadzenie produkcji roślinnej w systemie Integrowanej Produkcji Roślin;
- Biologiczna ochrona upraw;
- Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych;
- Grunty wyłączone z produkcji.
Stawki za hektar wahają się od kilkudziesięciu do kilkuset złotych. Łączenie kilku ekoschematów na jednym polu przynosi największy efekt — typowe gospodarstwo zbożowe ma realny przychód 200–500 zł/ha rocznie poza płatnościami podstawowymi.
Premia młodego rolnika — case 200 tys. zł
Najbardziej rozpoznawalna interwencja PS WPR. Warunki podstawowe (2026):
- Wiek do 40 lat (40 lat skończonych dopiero w roku składania wniosku — kwalifikuje się);
- Rozpoczęcie prowadzenia gospodarstwa do 24 miesięcy przed wnioskiem;
- Posiadanie gospodarstwa o wielkości ekonomicznej co najmniej 13 tys. EUR SO (standard output);
- Wykształcenie rolnicze lub zobowiązanie do uzupełnienia w 36 miesięcy;
- Biznesplan rozwoju gospodarstwa na 4 lata.
Premia 200 tys. zł wypłacana jest w dwóch ratach: 70% po podpisaniu umowy, 30% po realizacji biznesplanu. 70% premii musi być wydatkowane na inwestycje produkcyjne.
Modernizacja gospodarstw — kluczowy instrument inwestycyjny
Interwencja I.10.3 finansuje:
- Maszyny i urządzenia (ciągniki, kombajny, prasy, agregaty, pojazdy do transportu wewnętrznego);
- Budowle i budynki gospodarcze (obory, chlewnie, magazyny, suszarnie);
- Sady i plantacje wieloletnie;
- Instalacje OZE na potrzeby gospodarstwa (do 50 kWp);
- Wyposażenie do automatyzacji procesów (roboty udojowe, systemy zadawania paszy).
Maksymalne wsparcie do 1 mln zł, intensywność do 65% (z dodatkami za młodego rolnika i obszary ONW). Wniosek wymaga biznesplanu z analizą rentowności.
Najczęstsze błędy wnioskodawców PS WPR
- Niespełniony minimalny standard wielkości ekonomicznej — szczególnie w premiach dla młodych rolników i małych gospodarstwach.
- Nieprawidłowy biznesplan — ARiMR ma własne wzory i sztywne kryteria oceny.
- Pomijanie zasady krzyżowej zgodności — beneficjent musi spełniać wymogi GAEC, AKM i HND.
- Późne złożenie wniosku — system e-WoM bywa przeciążony w ostatnich dniach naboru.
- Brak posiadania gruntu w wymaganym terminie — niektóre interwencje wymagają tytułu prawnego co najmniej rok przed wnioskiem.
Powiązane programy dla obszarów wiejskich
- KPO A1.4.1 — przetwórstwo rolno-spożywcze do 15 mln zł, łączone z PS WPR I.10.8.
- FEPW — startupy i automatyzacja MŚP w Polsce Wschodniej (komplementarne dla rodzin rolniczych).
- FENG Ścieżka SMART — duże firmy rolno-spożywcze aplikują tutaj o B+R.
- Czyste Powietrze — wymiana źródła ciepła w domu rolniczym.
Pełen wykaz instrumentów dla rolników na stronie Dotacje dla rolników oraz zbiorczo na stronie dotacji ARiMR.