- Co to jest LGD i skąd ma pieniądze na dotacje?
- Lokalna grupa działania to stowarzyszenie z osobowością prawną, w którym działają razem samorządy, organizacje, przedsiębiorcy i mieszkańcy obszaru objętego jej strategią (zwykle kilku gmin). LGD realizuje lokalną strategię rozwoju (LSR) wybraną na lata 2023–2027 i dysponuje na nią budżetem — na obszarach wiejskich głównie z interwencji I.13.1 LEADER/RLKS Planu Strategicznego WPR. Część LGD korzysta też z programów regionalnych (EFS+, EFRR), a rybackie LGD — z programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa. Baza KSOW+ obejmuje 297 LGD z wybranymi strategiami, w tym 9 miejskich grup działania.
- Ile wynosi dotacja z LGD na rozpoczęcie działalności gospodarczej?
- W LEADER to premia (płatność ryczałtowa) w wysokości ustalonej przez LGD, ale według wytycznych MRiRW nie wyższa niż 150 tys. zł i nie niższa niż 50 tys. zł. Kwotę wylicza się z budżetu operacji, a przy inwestycjach produkcyjnych pomoc nie może przekroczyć 65% kosztów kwalifikowalnych — resztę pokrywasz sam. Przykład: w naborze START DG z 2026 r. LGD „Łączy Nas Kanał Elbląski” przyznawała od 50 do 150 tys. zł przy dofinansowaniu do 65%.
- Kto może dostać z LGD premię na założenie firmy?
- Osoba fizyczna (obywatel UE), która od co najmniej roku przed złożeniem wniosku jest zameldowana na wiejskim obszarze objętym LSR, w tym roku nie wykonywała działalności gospodarczej i nie wykonuje jej w dniu złożenia wniosku. Nie może mieć wcześniej przyznanej pomocy na podjęcie działalności z PROW 2014–2020 ani pomocy LEADER na start lub rozwój działalności w PS WPR. Potrzebny jest numer identyfikacyjny producenta (EP) z ARiMR. Przed wypłatą premii trzeba zarejestrować firmę w CEIDG i zgłosić się do ubezpieczeń społecznych (jeśli nie podlegasz im ani KRUS), a potem osiągnąć co najmniej 30% zakładanej sprzedaży i prowadzić działalność przez 2 lata od wypłaty.
- Na co jeszcze można dostać dofinansowanie z LGD?
- Poza startem firmy LEADER finansuje m.in. rozwój działalności mikro- i małych firm (refundacja do 500 tys. zł), tworzenie i rozwój gospodarstw agroturystycznych, zagród edukacyjnych i gospodarstw opiekuńczych w małych gospodarstwach, krótkie łańcuchy dostaw żywności (premia na utworzenie do 350 tys. zł), małą infrastrukturę publiczną, projekty społeczne, obywatelskie i dotyczące dziedzictwa wsi oraz koncepcje inteligentnych wsi. Każda LGD wybiera w swojej strategii, które z tych zakresów wspiera.
- Gdzie i jak złożyć wniosek o dotację z LGD?
- W LEADER nabór ogłasza LGD na swojej stronie internetowej, ale wniosek składa się elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych ARiMR (PUE). LGD ocenia wnioski według lokalnych kryteriów i ustala kwotę, a umowę zawiera i sprawy wypłaty prowadzi samorząd województwa (urząd marszałkowski). W rybackich LGD (program Fundusze Europejskie dla Rybactwa) wnioski składa się w aplikacji WOD2021.
- Kiedy są nabory w LGD w 2026 roku?
- Nie ma jednej ogólnopolskiej daty. W harmonogramie ARiMR komponent „Wdrażanie LSR” ma status naboru ciągłego od 18 listopada 2024 r., a konkretne terminy wyznacza każda LGD w harmonogramie uzgodnionym z samorządem województwa. LGD publikuje harmonogram na kolejny rok do końca roku i aktualizuje go co najmniej raz na kwartał. Nabory bywają krótkie — w przykładach z 2026 r. trwały ok. dwóch tygodni.
- Czy pieniądze z LGD dostaje się przed inwestycją?
- Co do zasady nie: premię lub refundację wypłaca się po zrealizowaniu operacji (w zakresach refundacyjnych — po każdym z najwyżej dwóch etapów) i rozliczeniu jej we wniosku o płatność. Można jednak wystąpić o zaliczkę do 50% przyznanej kwoty — tylko jeśli zaznaczysz to już we wniosku o przyznanie pomocy; zaliczkę zabezpiecza się wekslem in blanco. W większości zakresów operacja musi się zakończyć w ciągu 2 lat od umowy, najpóźniej 30 czerwca 2029 r.
- Jak długo trzeba utrzymać działalność po dotacji z LGD?
- Według wytycznych MRiRW: 2 lata od wypłaty pomocy przy premii na podjęcie działalności gospodarczej, 3 lata przy rozwoju działalności gospodarczej oraz przy tworzeniu i rozwoju gospodarstw agroturystycznych, zagród edukacyjnych i gospodarstw opiekuńczych, a 5 lat w pozostałych zakresach. Okresów zawieszenia działalności nie wlicza się do tego czasu.
- Czy można połączyć dotację z LGD z dotacją z urzędu pracy?
- Tych samych kosztów nie można sfinansować z dwóch źródeł publicznych. Uwaga na kolejność: premię LEADER na start dostaje osoba, która w roku przed złożeniem wniosku nie wykonywała i nadal nie wykonuje działalności gospodarczej. Firma zarejestrowana wcześniej — np. z dotacją z urzędu pracy, którą trzeba prowadzić co najmniej 12 miesięcy — wyklucza premię przez cały czas działania i jeszcze przez rok po jej zamknięciu. Rozwój działalności z LGD wymaga z kolei co najmniej 365 dni prowadzenia firmy w ostatnich 3 latach.
- Czym są rybackie LGD (LGR, RLGD)?
- To lokalne grupy działające na obszarach zależnych od rybactwa. W programie Fundusze Europejskie dla Rybactwa 2021–2027 wybrano strategie 24 rybackich LGD; nabory prowadzą w działaniu 3.1 „Realizacja lokalnych strategii rozwoju i współpraca”. Wnioski składa się w aplikacji WOD2021, grupa wybiera operacje, a postępowanie o przyznanie pomocy prowadzi ARiMR. Część naborów jest zastrzeżona dla podmiotów z sektora rybackiego.